Στις εγκαταστάσεις του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) στην Κρήτη εγκαθίσταται ο επίγειος δορυφορικός σταθμός του «Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων», μία υποδομή που θα αναλάβει την επιχειρησιακή επικοινωνία με το ελληνικό σμήνος μικροδορυφόρων.
Ο επίγειος δορυφορικός σταθμός της Κρήτης θα παρέχει υπηρεσίες τηλεμετρίας, τηλεχειρισμού και μεταφοράς δεδομένων, αποτελώντας το επίγειο σκέλος της επικοινωνίας με τα διαστημικά συστήματα του προγράμματος.
Για τη φιλοξενία του σταθμού και του συναφούς εξοπλισμού στις εγκαταστάσεις του ΙΤΕ έχει υπογραφεί σύμβαση μίσθωσης μεταξύ του Ιδρύματος και της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, με ημερομηνία έναρξης την 1η Νοεμβρίου 2025.
Το έργο αποτελεί μέρος του «Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων», το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA).
Ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 200 εκατ. ευρώ, με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Η επιλογή της Κρήτης
Η εγκατάσταση του επίγειου σταθμού στο ΙΤΕ δεν αποτελεί ανεξάρτητη επιλογή από την ερευνητική δραστηριότητα που έχει αναπτύξει το Ιδρυμα. Το ΙΤΕ δραστηριοποιείται εδώ και χρόνια σε επιστημονικά πεδία που συνδέονται με τις διαστημικές τεχνολογίες, μεταξύ άλλων στη δορυφορική τηλεπισκόπηση, την αστροφυσική, τις προηγμένες τηλεπικοινωνίες, τις κβαντικές επικοινωνίες και τη διαστημική επιτήρηση.
Το ΙΤΕ λειτουργεί επίσης από κοινού με το Πανεπιστήμιο Κρήτης το Αστεροσκοπείο Σκίνακα, το οποίο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ερευνητικές υποδομές αστροφυσικής στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Στο πλαίσιο της περαιτέρω ανάπτυξής του, το Αστεροσκοπείο αναμένεται να συνεισφέρει και στην ανάπτυξη τεχνολογιών για την επιτήρηση του Διαστήματος και την ασφαλή επικοινωνία μεταξύ εδάφους και διαστήματος μέσω λέιζερ.
Την κατασκευή του επίγειου σταθμού ανέλαβε κοινοπραξία με επικεφαλής την Open Cosmos Aegean, ενώ η εγκατάσταση ολοκληρώθηκε από την ελληνική Libre Space Foundation, η οποία διαθέτει τεχνογνωσία στην ανάπτυξη διαστημικών τεχνολογιών.
Οι εφαρμογές των διαστημικών δεδομένων
Για το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η ανάπτυξη των ίδιων των διαστημικών υποδομών, αλλά και η αξιοποίηση των δεδομένων που αυτές μπορούν να παρέχουν.
«Με το “Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων” δημιουργούμε τις υποδομές και τις δυνατότητες που χρειάζεται η χώρα για να αξιοποιεί τα δεδομένα του Διαστήματος στην Πολιτική Προστασία, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την προστασία του περιβάλλοντος, τη γεωργία ακριβείας, τη θαλάσσια επιτήρηση και τον χωροταξικό σχεδιασμό.
Η εγκατάσταση του επίγειου σταθμού στο ΙΤΕ ενισχύει αυτή την προσπάθεια και συνδέει την εθνική διαστημική πολιτική με την ελληνική έρευνα και τεχνογνωσία. Στόχος μας είναι ένα ισχυρό διαστημικό οικοσύστημα με ελληνική συμμετοχή, καινοτομία και απτά οφέλη για την κοινωνία και την οικονομία της χώρας μας», δήλωσε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου.
Η εγκατάσταση του σταθμού στο ΙΤΕ εντάσσεται έτσι σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό που συνδέει την εθνική διαστημική πολιτική με την εγχώρια ερευνητική υποδομή και τεχνογνωσία.
«Ιδιαίτερη τιμή αλλά και σημαντική ευθύνη»
Για το ΙΤΕ, η φιλοξενία του επίγειου σταθμού αποτελεί ταυτόχρονα αναγνώριση της ερευνητικής του δραστηριότητας και μία νέα ευθύνη.
«Η επιλογή του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας για τη φιλοξενία του επίγειου σταθμού του “Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων” αποτελεί ιδιαίτερη τιμή, αλλά και σημαντική ευθύνη. Η συγκεκριμένη υποδομή ενισχύει ουσιαστικά την εθνική διαστημική στρατηγική και επιβεβαιώνει ότι το ΙΤΕ διαθέτει την επιστημονική αριστεία, τις ερευνητικές υποδομές και το ανθρώπινο δυναμικό που απαιτούνται για την υποστήριξη έργων υψηλής τεχνολογικής και εθνικής σημασίας.
Η σύνδεση της έρευνας με την καινοτομία και η αξιοποίηση προηγμένων διαστημικών τεχνολογιών αποτελούν βασικούς άξονες της αναπτυξιακής πορείας του Ιδρύματος και συμβάλλουν στην ενίσχυση της διεθνούς θέσης της Ελλάδας στον διαστημικό τομέα», ανέφερε ο πρόεδρος του ΙΤΕ, καθηγητής Βασίλης Χαρμανδάρης.
Η επιλογή του ΙΤΕ αποκτά ιδιαίτερο βάρος και λόγω της παράλληλης ενίσχυσης της ερευνητικής δραστηριότητας στην Κρήτη.
Το Ιδρυμα έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση ύψους 35 εκατ. ευρώ από το πρόγραμμα HORIZON-WIDERA-2025 για τη δημιουργία του Κέντρου Αριστείας Κρήτης σε Αναδυόμενες Διαστημικές Τεχνολογίες (CCEST), μέσω του έργου SPACE-Crete.
Στόχος του SPACE-Crete είναι να συμβάλει στην ανάδειξη της Κρήτης σε διεθνές κέντρο έρευνας και καινοτομίας στον τομέα του Διαστήματος.
Από τη λειτουργία του σταθμού στην αξιοποίηση των δεδομένων
Η παράλληλη ανάπτυξη του επίγειου σταθμού και του SPACE-Crete δημιουργεί, σύμφωνα με το ΙΤΕ, δυνατότητες συνεργασίας ανάμεσα στην επιχειρησιακή λειτουργία της νέας υποδομής και την ερευνητική δραστηριότητα του Ιδρύματος.
«Είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι για τη συγκυρία της έναρξης του SPACE-Crete με την παράλληλη λειτουργία του δορυφορικού σταθμού εδάφους στις εγκαταστάσεις του ΙΤΕ. Είμαι σίγουρος ότι θα μπορέσουμε να συνεισφέρουμε απτά όχι μόνο στην διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας του σταθμού, αλλά πολύ πιο ουσιαστικά στην βέλτιστη ανάλυση των δεδομένων τα οποία ο σταθμός θα συλλέγει, ώστε να προσφέρουμε νέες υπηρεσίες οι οποίες θα βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των συμπολιτών μας στην Κρήτη και ολόκληρη την Ελλάδα», ανέφερε ο επιστημονικός υπεύθυνος του SPACE-Crete και διευθυντής του Ινστιτούτου Πληροφορικής του ΙΤΕ, καθηγητής Παναγιώτης Τσακαλίδης.
Πηγή: www.newsit.gr
