Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι αναμένει την απάντηση του Ιράν στην πρόσφατη αμερικανική πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναφοράς της επιχείρησης «Σχέδιο Ελευθερία» για την προστασία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη κατηγορεί την Ουάσινγκτον ότι επιλέγει τη στρατιωτική κλιμάκωση κάθε φορά που υπάρχει διπλωματική λύση στο τραπέζι.
Ο Τραμπ περιμένει απάντηση από την Τεχεράνη
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε σε δημοσιογράφους στην Ουάσινγκτον ότι περιμένει απάντηση από το Ιράν στην αμερικανική πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου.
«Περιμένω γράμμα από το Ιράν απόψε, θα δούμε πώς θα πάει αυτό», είπε χαρακτηριστικά ο Ντόναλντ Τραμπ.
Παρότι οι διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη φαίνεται να καθυστερούν, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι ο πόλεμος μπορεί να πλησιάζει στο τέλος του, εφόσον το Ιράν αποδεχθεί τους όρους που έχουν τεθεί από την Ουάσινγκτον.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναφοράς του «Σχεδίου Ελευθερία»
Ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο να επανεκκινήσει η επιχείρηση «Σχέδιο Ελευθερία», η οποία είχε ως στόχο την προστασία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Η επιχείρηση είχε ανασταλεί πριν από λίγες ημέρες, μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου ότι υπήρξε «μεγάλη πρόοδος» προς την επίτευξη συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου, που έχει παραλύσει τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή.
«Νομίζω ότι το “Σχέδιο Ελευθερία” είναι καλό, αλλά έχουμε και άλλους τρόπους να το κάνουμε. Ίσως επιστρέψουμε στην επιχείρηση αν δεν προχωρήσουν τα πράγματα, αλλά θα είναι κάτι παραπάνω», δήλωσε ο Τραμπ κατά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο.
Η ειρωνική απάντηση της Τεχεράνης
Λίγη ώρα μετά τη νέα προειδοποίηση του Ντόναλντ Τραμπ ότι ο χρόνος για να απαντήσει η Τεχεράνη στη νέα αμερικανική πρόταση λήγει με το ξημέρωμα, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, απάντησε με αιχμηρή ανάρτηση.
«Είναι παράλογο να ισχυρίζεσαι ότι αποτρέπεις μια πυρηνική κρίση όταν η μέθοδός σου είναι να βομβαρδίζεις μια χώρα μέχρι να “λάμψει”», έγραψε.
Ο Μπαγκάεϊ συνόδευσε την ανάρτησή του με απόσπασμα από την αντιπολεμική σάτιρα του 1964 «S.O.S. Πεντάγωνο Καλεί Μόσχα» («Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb») του Στάνλεϊ Κιούμπρικ, με σενάριο πυρηνικής επίθεσης την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.
«Η προτεινόμενη λύση τους είναι “μια μεγάλη λάμψη”. Απλώς παρακολουθήστε την ταινία», ανέφερε η ανάρτηση, χλευάζοντας εμφανώς τη δήλωση του Τραμπ ότι, εάν η εκεχειρία με το Ιράν αποτύχει, «ακολουθεί απλώς μια μεγάλη λάμψη».
Το πυρηνικό πρόγραμμα στο επίκεντρο
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει θέσει τον τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης ως έναν από τους βασικούς όρους για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν.
Οι ΗΠΑ θεωρούν ότι το Ιράν επιδιώκει να κατασκευάσει πυρηνική βόμβα, κάτι που η Τεχεράνη αρνείται επανειλημμένα, υποστηρίζοντας ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο εμπλουτισμός ουρανίου, ο οποίος μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως καύσιμο για πυρηνική ενέργεια, αλλά και ως υλικό για πυρηνική κεφαλή.
Η Ουάσινγκτον ζητά από το Ιράν να παραιτηθεί από το δικαίωμα εμπλουτισμού για 20 χρόνια και να παραδώσει το απόθεμα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, ζητά να αναγνωριστεί το δικαίωμά της στον εμπλουτισμό.
Πληροφορίες για τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ
Σύμφωνα με το CNN, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ διαδραματίζει κομβικό ρόλο στη διαμόρφωση της πολεμικής στρατηγικής του Ιράν, σε συνεργασία με άλλους ανώτερους αξιωματούχους.
Το αμερικανικό δίκτυο επικαλείται αξιωματούχους με γνώση των πληροφοριών, σύμφωνα με τους οποίους οι ΗΠΑ δεν έχουν καταφέρει να προσδιορίσουν οπτικά την τοποθεσία του μετά το πλήγμα στο οποίο σκοτώθηκε ο πατέρας του και ο ίδιος τραυματίστηκε.
Κατά τις ίδιες πηγές, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν έχει εμφανιστεί δημόσια έκτοτε και παραμένει σε απομόνωση, ενώ λαμβάνει θεραπεία για σοβαρά εγκαύματα στο πρόσωπο, στο χέρι, στον κορμό και σε ένα από τα πόδια του.
Πλήγματα σε ιρανικά πετρελαιοφόρα και νέες κατηγορίες
Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε ότι έπληξε δύο πετρελαιοφόρα υπό ιρανική σημαία, τα οποία επιχειρούσαν να εισέλθουν σε ιρανικό λιμάνι στον Κόλπο του Ομάν.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, αξιολόγηση της CIA συμπεραίνει ότι το Ιράν θα μπορούσε να αντέξει τον αμερικανικό αποκλεισμό των λιμανιών του για ακόμη τέσσερις μήνες.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αρακτσί, κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι παραβίασαν την εκεχειρία με επιθέσεις σε ιρανικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ.
«Κάθε φορά που μια διπλωματική λύση βρίσκεται στο τραπέζι, οι ΗΠΑ επιλέγουν να εμπλακούν σε μια ανεύθυνη και ριψοκίνδυνη στρατιωτική περιπέτεια», δήλωσε.
Κλιμάκωση στον Κόλπο του Ομάν
Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, IRGC, ισχυρίζεται ότι κατέλαβε πετρελαιοφόρο κινεζικών συμφερόντων σε «ειδική επιχείρηση» στον Κόλπο του Ομάν.
Οι εξελίξεις αυτές εντείνουν ακόμη περισσότερο την ανησυχία για τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή, την ώρα που τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο κάλεσε τους Ευρωπαίους συμμάχους να ξεπεράσουν τη ρητορική και να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα κατά του Ιράν για τον αποκλεισμό του Ορμούζ.
Η Ουάσινγκτον θεωρεί τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών ως το βασικό της μέσο πίεσης, ενώ η Τεχεράνη αντιμετωπίζει τον έλεγχο του Ορμούζ ως το κύριο χαρτί διαπραγμάτευσης.
Γιατί Ιράν και ΗΠΑ παραμένουν ανυποχώρητες
Παρά τις δηλώσεις Τραμπ ότι ο πόλεμος πλησιάζει στο τέλος του, τα σημεία τριβής ανάμεσα στις δύο πλευρές παραμένουν πολλά και κρίσιμα.
Η Τεχεράνη δεν εμπιστεύεται ούτε τον Αμερικανό πρόεδρο ούτε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Ιρανοί αξιωματούχοι υπενθυμίζουν την απόφαση των ΗΠΑ και του Ισραήλ να επιτεθούν τον Φεβρουάριο, παρά την εκεχειρία που είχε τερματίσει προηγούμενη αεροπορική εκστρατεία ΗΠΑ και Ισραήλ έναν χρόνο νωρίτερα.
Και οι δύο συγκρούσεις, σύμφωνα με την Τεχεράνη, άρχισαν αιφνιδιαστικά ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη προσπάθειες διπλωματικής επίλυσης.
Το ζήτημα των εγγυήσεων
Το Ιράν επικαλείται επίσης τις ισραηλινές επιθέσεις κατά τη διάρκεια εκεχειριών στη Γάζα και στον Λίβανο, ως λόγους για τους οποίους θεωρεί ότι μια νέα εκεχειρία μπορεί να μην τηρηθεί.
Για τον λόγο αυτό ζητά κάποια μορφή εξωτερικής εγγύησης, προκειμένου να αποδεχθεί μια συμφωνία.
Η έλλειψη εμπιστοσύνης αποτελεί ένα από τα βασικά εμπόδια για την πρόοδο των συνομιλιών.
Η Τεχεράνη θεωρεί τον έλεγχό της στα Στενά του Ορμούζ ως το κύριο μέσο πίεσης απέναντι στη Δύση.
Η Ουάσινγκτον, από την άλλη πλευρά, θεωρεί τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών ως το βασικό σημείο μόχλευσης.
Ωστόσο, και οι δύο πλευρές υφίστανται σημαντικό κόστος.
Η οικονομία του Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπη με καταστροφή, ενώ η αδυναμία εξαγωγής πετρελαίου μπορεί να οδηγήσει σε έλλειψη αποθηκευτικών χώρων και μειώσεις στην παραγωγή.
Την ίδια στιγμή, ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ προκαλεί παγκόσμια ενεργειακή κρίση, λίγους μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.
Το Ιράν ζητά επίσημη αναγνώριση του ελέγχου του στο Ορμούζ.
Οι βαλλιστικοί πύραυλοι
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο αφορά τους βαλλιστικούς πυραύλους του Ιράν.
Πριν από τον πόλεμο, μία από τις βασικές απαιτήσεις των ΗΠΑ ήταν η Τεχεράνη να περιορίσει το βεληνεκές των πυραύλων της, ώστε να μην μπορούν να φτάσουν στο Ισραήλ.
Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι ο πόλεμος έχει υποβαθμίσει τα αποθέματα πυραύλων του Ιράν, ωστόσο δεν είναι σαφές αν θα συνεχίσει να επιμένει σε όρια βεληνεκούς στο πλαίσιο μιας ευρύτερης ειρηνευτικής συμφωνίας.
Το Ιράν αρνείται να συζητήσει το θέμα των βαλλιστικών πυραύλων, τονίζοντας ότι το δικαίωμά του στα συμβατικά όπλα δεν μπορεί να τεθεί στο τραπέζι και ότι εξακολουθεί να διαθέτει μεγάλο οπλοστάσιο.
Κυρώσεις, περιουσιακά στοιχεία και αποζημιώσεις
Η οικονομία του Ιράν έχει πληγεί εδώ και χρόνια από τις κυρώσεις, γεγονός που συνέβαλε και στις διαδηλώσεις δυσαρέσκειας του Ιανουαρίου.
Η Τεχεράνη ζητά επειγόντως την άρση των κυρώσεων και την αποδέσμευση των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων της.
Παράλληλα, ζητά αποζημιώσεις για τις ζημιές που έχει υποστεί από τον πόλεμο.
Όλα αυτά διαμορφώνουν ένα εξαιρετικά δύσκολο πεδίο διαπραγμάτευσης, με την Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη να παραμένουν αμετακίνητες στα βασικά τους αιτήματα.
Πηγή: www.diaforetiko.gr
