Με το Νόμπελ Φυσικής τιμήθηκε ο Φράνσις Χάλζεν για την ανακάλυψη νετρίνων από το Διάστημα.
Η Βασιλική Σουηδική Ακαδημία Επιστημών αποφάσισε να απονείμει το Νόμπελ Φυσικής 2026 στον Φράνσις Χάλζεν (Francis Halzen) για την καθοριστική συμβολή του στο IceCube Neutrino Observatory και την ανακάλυψη νετρίνων υψηλής ενέργειας αστροφυσικής προέλευσης. Η ανακοίνωση έγινε την Τρίτη 6 Οκτωβρίου στη Στοκχόλμη.
Ο Χάλζεν είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν-Μάντισον και έχει διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη και λειτουργία του IceCube, ενός τεράστιου ανιχνευτή νετρίνων που βρίσκεται βαθιά κάτω από τους πάγους της Ανταρκτικής.
Το «τηλεσκόπιο» στον Νότιο Πόλο
Το IceCube αποτελεί έναν ανιχνευτή σωματιδίων μεγέθους περίπου ενός κυβικού χιλιομέτρου, ο οποίος είναι εγκατεστημένος σε βάθος περίπου 1.450 έως 2.450 μέτρων κάτω από την επιφάνεια του πάγου. Διαθέτει 5.160 ψηφιακές οπτικές μονάδες, τοποθετημένες σε 86 γεωτρήσεις.
Στόχος του είναι η ανίχνευση νετρίνων, υποατομικών σωματιδίων που έχουν σχεδόν μηδενική μάζα και δεν διαθέτουν ηλεκτρικό φορτίο. Επειδή αλληλεπιδρούν εξαιρετικά σπάνια με την ύλη, μπορούν να ταξιδεύουν σε τεράστιες αποστάσεις χωρίς ουσιαστικά να εκτρέπονται από μαγνητικά πεδία ή να απορροφώνται, επιτρέποντας στους επιστήμονες να μελετούν μακρινές και ιδιαίτερα ενεργητικές πηγές του Σύμπαντος.
Τι αποκάλυψαν τα νετρίνα
Η ανίχνευση νετρίνων υψηλής ενέργειας από το IceCube άνοιξε έναν νέο τρόπο παρατήρησης του Σύμπαντος. Τα σωματίδια αυτά μπορούν να προέρχονται από ακραία αστροφυσικά φαινόμενα, όπως ενεργούς γαλαξιακούς πυρήνες και περιοχές γύρω από υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες.
Η σημασία της δουλειάς του IceCube δεν περιορίζεται στην αστροφυσική. Το παρατηρητήριο έχει επίσης καταγράψει εξαιρετικά υψηλής ενέργειας γεγονότα νετρίνων, μεταξύ των οποίων ένα γεγονός 6,3 petaelectronvolts το 2016, το οποίο αποτέλεσε την πρώτη παρατήρηση του λεγόμενου «συντονισμού Glashow», ενός φαινομένου που είχε προβλεφθεί θεωρητικά ήδη από το 1960.
Η βράβευση του Φράνσις Χάλζεν αναγνωρίζει έτσι τη συμβολή του σε ένα ερευνητικό εγχείρημα που έφερε την επιστήμη των νετρίνων σε ένα νέο πεδίο: την παρατήρηση του Σύμπαντος μέσα από τα πιο ενεργητικά σωματίδια που φτάνουν στη Γη
Πέρσι το Νόμπελ Φυσικής είχε δοθεί στους Τζον Κλαρκ, Μισέλ Ντεβορέ και Τζον Μ. Μαρτίνις «για την ανακάλυψη της μακροσκοπικής κβαντομηχανικής σήραγγας και της κβαντοποίησης της ενέργειας σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα».
Πηγή: www.newsit.gr
