Νέους κανόνες για την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας σε ολόκληρη τη χώρα φέρνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, το οποίο εγκρίθηκε και δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 19 Αυγούστου 2026.
Το νέο πλαίσιο έρχεται να αντικαταστήσει τους κανόνες που ίσχυαν από το 2008, σε μια περίοδο κατά την οποία η συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα της Ελλάδας ήταν πολύ μικρότερη.
Στόχος είναι να συνεχιστεί η ανάπτυξη της πράσινης ενέργειας, αλλά με πιο συγκεκριμένους κανόνες για το πού μπορούν να κατασκευάζονται νέα έργα και ποιες περιοχές θα παραμένουν εκτός σχεδιασμού.
«Κόφτης» στα νέα φωτοβολταϊκά
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τις εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών, καθώς θεσπίζονται ενιαίοι περιορισμοί για ολόκληρη την επικράτεια.
Νέα φωτοβολταϊκά έργα αποκλείονται, μεταξύ άλλων, από περιοχές Natura 2000, δάση και δασικές εκτάσεις, υγροτόπους Ραμσάρ, μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους, εθνικούς δρυμούς, αισθητικά δάση και μνημεία της φύσης.
Εκτός ανάπτυξης τίθενται επίσης Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, προστατευόμενες περιοχές πολιτιστικής κληρονομιάς, Περιοχές Άνευ Δρόμων και ακτές κολύμβησης.
Στις περιοχές αποκλεισμού προστέθηκαν, μετά τη δημόσια διαβούλευση, ιστορικοί τόποι, αρχαία και άλλα προστατευόμενα μνημεία, καθώς και περιοχές στις οποίες βρίσκονται πηγές νερού που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση.
Για τα πλωτά φωτοβολταϊκά προβλέπονται επιπλέον περιορισμοί, με τον σχεδιασμό να λαμβάνει υπόψη καταδυτικά πάρκα, νεότερα ναυάγια, ζώνες αγκυροβολίας και τεχνητά υποβρύχια αξιοθέατα.
Το όριο του 1,5% για κάθε Περιφερειακή Ενότητα
Νέα δεδομένα δημιουργεί και ο περιορισμός στη συνολική κάλυψη γης από φωτοβολταϊκά.
Η λεγόμενη «φέρουσα ικανότητα» υπολογίζεται πλέον σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας και συνδέεται με τη συνολική έκταση της περιοχής.
Για τις νέες εγκαταστάσεις καθορίζεται ανώτατο όριο 1,5% της έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας.
Η ρύθμιση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιοχές όπου έχει ήδη δημιουργηθεί μεγάλη συγκέντρωση φωτοβολταϊκών και έχουν εκφραστεί αντιδράσεις για την απώλεια αγροτικής γης και την αλλοίωση του τοπίου.
Αυστηρότεροι κανόνες και για τα αιολικά
Περισσότερους περιορισμούς προβλέπει το νέο πλαίσιο και για τις αιολικές εγκαταστάσεις.
Στις περιοχές όπου δεν επιτρέπεται η ανάπτυξη νέων αιολικών περιλαμβάνονται η Αττική και η Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης, περιοχές με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200 μέτρων, υγρότοποι Ραμσάρ, μικροί νησιωτικοί υγρότοποι, Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, πυρήνες εθνικών δρυμών και συγκεκριμένες ζώνες προστασίας της φύσης.
Περιορισμοί ισχύουν επίσης για νησιά μικρότερα των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις, αλλά και για εκτός σχεδίου περιοχές όπου προβλέπονται χρήσεις τουρισμού και αναψυχής.
Στο ίδιο καθεστώς εντάσσονται οι Περιοχές Άνευ Δρόμων και οι ακτές κολύμβησης.
Ιδιαίτερο καθεστώς προβλέπεται για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας του δικτύου Natura 2000 που αφορούν την ορνιθοπανίδα. Εκεί η εγκατάσταση αιολικών επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση, εφόσον προβλέπεται στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό της περιοχής ξεπερνά τα 7,5 μέτρα ανά δευτερόλεπτο.
Παράλληλα, μετά τη δημόσια διαβούλευση ενισχύθηκε η σύνδεση του νέου χωροταξικού των ΑΠΕ με το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό. Έτσι, αποκλείονται νέα αιολικά στις περιοχές των κατηγοριών Α και Β του ΕΧΠ Τουρισμού.
Τι αλλάζει για τα νησιά
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προστασία του νησιωτικού τοπίου.
Για κάθε νέο αιολικό έργο προβλέπεται ειδική μελέτη τοπίου στο στάδιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Θα εξετάζονται μεταξύ άλλων η κλίμακα της εγκατάστασης, τα χαρακτηριστικά της περιοχής και η επίδραση στις θέες.
Στις ορεινές περιοχές των νησιών η εξέταση θα γίνεται κατά περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη τα μορφολογικά, οικολογικά και αισθητικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.
Παράλληλα, διατηρείται στο 4% ανά Δημοτική Ενότητα το ανώτατο ποσοστό κάλυψης εδάφους από αιολικές εγκαταστάσεις.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει ακόμη μια εξαίρεση για περιοχές όπου το συνολικό αιολικό δυναμικό είναι χαμηλό, αλλά υπάρχουν συγκεκριμένες θέσεις με ιδιαίτερα υψηλές αποδόσεις.
Έτσι, σε Δημοτικές Ενότητες με μέσο αιολικό δυναμικό κάτω από 4 m/s μπορεί να επιτραπεί αιολικό έργο εφόσον στη συγκεκριμένη θέση καταγράφεται δυναμικό άνω των 7,5 m/s. Στην περίπτωση αυτή, οι εγκαταστάσεις δεν μπορούν να ξεπερνούν το 1% της φέρουσας ικανότητας της Δημοτικής Ενότητας.
Στο νέο μοντέλο και η αποθήκευση ενέργειας
Το νέο χωροταξικό δεν περιορίζεται στα φωτοβολταϊκά και τα αιολικά.
Η ανάπτυξη μονάδων αποθήκευσης θεωρείται απαραίτητη προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι διακυμάνσεις στην παραγωγή των φωτοβολταϊκών και των αιολικών.
Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να περιοριστεί η απώλεια πλεονάζουσας πράσινης ενέργειας και να αυξηθεί η διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ενέργειας τις ώρες κατά τις οποίες η παραγωγή από ΑΠΕ είναι χαμηλότερη.
Στο νέο ενεργειακό μοντέλο εντάσσονται επίσης οι υπεράκτιες μορφές ενέργειας και τα υπεράκτια αιολικά, σε συνδυασμό με τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό.
Το νέο πλαίσιο σηματοδοτεί μια αλλαγή στη φιλοσοφία ανάπτυξης των ΑΠΕ: η Ελλάδα καλείται να συνεχίσει να αυξάνει την πράσινη παραγωγή, αλλά με σαφέστερους κανόνες για το πού μπορεί να γίνει αυτή η ανάπτυξη και με αυξημένες δικλίδες για την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος.
Πηγή: www.newsit.gr
