Τα τελευταία χρόνια η γλουτένη έχει βρεθεί στο επίκεντρο της διατροφικής συζήτησης. Τα προϊόντα με την ένδειξη «gluten free» έχουν πολλαπλασιαστεί, ενώ δεν είναι λίγοι εκείνοι που αποφασίζουν να την αποκλείσουν από τη διατροφή τους πιστεύοντας ότι έτσι θα χάσουν βάρος, θα αισθάνονται λιγότερο φούσκωμα ή θα έχουν περισσότερη ενέργεια. Είναι όμως η γλουτένη πράγματι κάτι που πρέπει να αποφεύγουμε;
Η απάντηση δεν είναι ίδια για όλους. Για ορισμένους ανθρώπους η αποφυγή της αποτελεί ιατρική αναγκαιότητα, ενώ για τον γενικό πληθυσμό δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να δικαιολογούν την απομάκρυνσή της από μια ισορροπημένη διατροφή.
Τι είναι η γλουτένη;
Η γλουτένη είναι ένα σύνολο πρωτεϊνών που βρίσκεται φυσικά σε δημητριακά, κυρίως στο σιτάρι, το κριθάρι και τη σίκαλη. Είναι εκείνη που χαρίζει στη ζύμη την ελαστικότητά της και βοηθά το ψωμί να αποκτήσει τη χαρακτηριστική υφή του.
Αυτό σημαίνει ότι τη συναντάμε σε πολλές καθημερινές τροφές: ψωμί, ζυμαρικά, αρτοσκευάσματα, μπισκότα και αρκετά επεξεργασμένα προϊόντα.
Ποιοι πρέπει να αποφεύγουν τη γλουτένη;
Η πιο ξεκάθαρη περίπτωση είναι η κοιλιοκάκη, μια χρόνια αυτοάνοση νόσος. Στους ανθρώπους με κοιλιοκάκη, η κατανάλωση γλουτένης προκαλεί ανοσολογική αντίδραση που βλάπτει το λεπτό έντερο. Για αυτούς, η αυστηρή και διά βίου αποφυγή της γλουτένης δεν αποτελεί wellness trend αλλά βασικό μέρος της θεραπείας.
Υπάρχει επίσης η αλλεργία στο σιτάρι, η οποία είναι διαφορετική κατάσταση, καθώς και η μη κοιλιοκακική ευαισθησία στη γλουτένη/στο σιτάρι. Η τελευταία μπορεί να συνδέεται με συμπτώματα όπως φούσκωμα, κοιλιακή ενόχληση ή αλλαγές στις κενώσεις, αφού πρώτα αποκλειστούν άλλες πιθανές αιτίες από γιατρό.
Και εδώ υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια: αν υπάρχει υποψία κοιλιοκάκης, δεν είναι καλή ιδέα να διακοπεί η γλουτένη πριν γίνει ο απαραίτητος ιατρικός έλεγχος, καθώς η απομάκρυνσή της μπορεί να επηρεάσει τα αποτελέσματα ορισμένων εξετάσεων.
Gluten free σημαίνει και πιο υγιεινό;
Όχι απαραίτητα. Πρόκειται ίσως για τον μεγαλύτερο μύθο γύρω από τη γλουτένη. Ένα τρόφιμο δεν αποκτά αυτομάτως καλύτερο διατροφικό προφίλ επειδή αναγράφει «gluten free» στη συσκευασία του.
Ορισμένα συσκευασμένα προϊόντα χωρίς γλουτένη μπορεί να έχουν λιγότερες φυτικές ίνες ή να περιέχουν περισσότερα λιπαρά, ζάχαρη ή αλάτι προκειμένου να επιτευχθεί η επιθυμητή γεύση και υφή. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν πολλά φυσικά gluten-free τρόφιμα με υψηλή διατροφική αξία, όπως τα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια, οι ξηροί καρποί, τα αυγά, το κρέας, το ψάρι, το ρύζι, η κινόα και το φαγόπυρο.
Επομένως, σημασία δεν έχει μόνο η απουσία γλουτένης, αλλά η συνολική ποιότητα της διατροφής.
Η αποχή από τη γλουτένη βοηθά στην απώλεια βάρους;
Η γλουτένη από μόνη της δεν αποτελεί αιτία αύξησης του σωματικού βάρους. Αν κάποιος κόψει τα κρουασάν, τα μπισκότα, την πίτσα και αρκετά επεξεργασμένα snacks και αρχίσει να καταναλώνει περισσότερα φρούτα, λαχανικά και μη επεξεργασμένες τροφές, είναι πιθανό να δει διαφορά στη ζυγαριά. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι υπεύθυνη ήταν η γλουτένη. Αντίστοιχα, η αντικατάσταση όλων αυτών με gluten-free εκδοχές τους δεν εγγυάται ούτε απώλεια βάρους ούτε καλύτερη διατροφή.
Και τι συμβαίνει με το φούσκωμα;
Εδώ τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Κάποιος μπορεί πράγματι να αισθανθεί καλύτερα όταν περιορίσει τρόφιμα που περιέχουν σιτάρι, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι έχει πρόβλημα με τη γλουτένη. Το σιτάρι περιέχει και άλλες ουσίες, μεταξύ των οποίων fructans, υδατάνθρακες που ανήκουν στα FODMAPs και μπορεί να προκαλέσουν γαστρεντερικά συμπτώματα σε ορισμένους ανθρώπους, ιδιαίτερα σε όσους έχουν σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.
Γι’ αυτό η αυτοδιάγνωση με βάση ένα φούσκωμα μετά από ένα πιάτο ζυμαρικών δεν είναι ασφαλής τρόπος για να διαπιστωθεί δυσανεξία ή ευαισθησία.
Τελικά, πρέπει να τη βγάλεις από τη διατροφή σου;
Για έναν άνθρωπο χωρίς κοιλιοκάκη, αλλεργία στο σιτάρι ή άλλη τεκμηριωμένη ευαισθησία, δεν υπάρχει λόγος να θεωρείται η γλουτένη «εχθρός» της υγιεινής διατροφής. Δημητριακά ολικής άλεσης που την περιέχουν μπορούν να αποτελούν πολύτιμες πηγές φυτικών ινών και άλλων θρεπτικών συστατικών.
Το σημαντικότερο είναι να μην αντιμετωπίζεται η διατροφή μέσα από απλουστευτικούς διαχωρισμούς σε «καλές» και «κακές» τροφές. Αν η κατανάλωση προϊόντων με γλουτένη προκαλεί επαναλαμβανόμενα συμπτώματα, η καλύτερη κίνηση δεν είναι ένας αυθαίρετος αποκλεισμός αλλά η συζήτηση με γιατρό και, όπου χρειάζεται, με διαιτολόγο-διατροφολόγο.
Photos: iStock
Πηγή: www.tlife.gr
