Έξι χώρες ζητούν ευρωπαϊκό φόρο στα υπερκέρδη των πετρελαϊκών και επιστροφή των εσόδων στους καταναλωτές. Γιατί απουσιάζει η Ελλάδα;
Οι οδηγοί πληρώνουν ακριβότερα τη βενζίνη και το ντίζελ. Οι πετρελαϊκές εταιρείες καταγράφουν δισεκατομμύρια ευρώ σε έκτακτα κέρδη. Και έξι ευρωπαϊκές χώρες θεωρούν ότι ήρθε η ώρα ένα μέρος αυτών των χρημάτων να επιστρέψει στους καταναλωτές. Η Ελλάδα, όμως, δεν βρίσκεται ανάμεσά τους.
Όταν μια διεθνής κρίση αυξάνει ταυτόχρονα το κόστος για τον καταναλωτή και τα κέρδη για τις πετρελαϊκές, ποιος πρέπει να επωμιστεί το μεγαλύτερο βάρος;
Οι υπουργοί Οικονομικών της Γερμανίας, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας, της Ιταλίας, της Πολωνίας και της Αυστρίας έστειλαν κοινή επιστολή στην Ιρλανδία, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το αίτημά τους είναι σαφές: Να ξεκινήσει συζήτηση σε επίπεδο ΕΕ για τη δημιουργία ενός κοινού μηχανισμού φορολόγησης των έκτακτων κερδών των πετρελαϊκών εταιρειών. Και θέλουν το θέμα να μπει ήδη στην ατζέντα της συνάντησης των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ, η οποία θα πραγματοποιηθεί στις 18 και 19 Σεπτεμβρίου στο Dublin.
«Όποιος κερδίζει από την κρίση πρέπει να συνεισφέρει» Η νέα ενεργειακή αναταραχή έχει προκαλέσει μεγάλη αύξηση τόσο στην τιμή του πετρελαίου όσο και στα διυλισμένα προϊόντα. Σύμφωνα με το Reuters, το πετρέλαιο έχει ακριβύνει περίπου 25% από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Στην ευρωπαϊκή αγορά, όμως, η επιβάρυνση δεν ήταν ίδια για όλα τα καύσιμα. Οι τιμές του ντίζελ έχουν αυξηθεί περισσότερο από 70%, ενώ εκείνες της βενζίνης περίπου 20%.
Οι έξι υπουργοί κάνουν λόγο για ένα από τα μεγαλύτερα σοκ προσφοράς των τελευταίων δεκαετιών και υποστηρίζουν ότι τα μέτρα που έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα δεν ήταν αρκετά για να σταθεροποιήσουν μόνιμα τις τιμές. Η λογική της πρότασής τους είναι ότι οι εταιρείες που κερδίζουν από την κρίση οφείλουν να αναλάβουν μέρος του κόστους της.
Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Lars Klingbeil, το έθεσε ακόμη πιο ωμά: Οι ενεργειακές εταιρείες δεν πρέπει να «γδέρνουν» τους καταναλωτές και τα υπερβολικά κέρδη που συνδέονται με την κρίση πρέπει να επιστρέψουν σε αυτούς.
Υπερκέρδη €7,5 δισ. μέσα σε έξι μήνες Τα ποσά που βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης δεν είναι αμελητέα. Σύμφωνα με ανάλυση της οργάνωσης Transport & Environment, μόλις οκτώ πετρελαϊκές εταιρείες πραγματοποίησαν €7,5 δισ. έκτακτα κέρδη στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά το πρώτο 6μηνο του 2026. Πρόκειται για τις BP, Shell, Eni, Orlen, Repsol, OMV, TotalEnergies και Moeve. Οι έξι από αυτές υπερδιπλασίασαν τα κέρδη που τους αναλογούν στην ευρωπαϊκή αγορά κατά το δεύτερο τρίμηνο, σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Χρειάζεται εδώ μια σημαντική διευκρίνιση: Τα €7,5 δισ. δεν αντιστοιχούν στο σύνολο των κερδών τους, αλλά στα πρόσθετα ή έκτακτα κέρδη, όπως τα υπολογίζει η T&E συγκρίνοντας τα προσαρμοσμένα καθαρά αποτελέσματα του 2026 με εκείνα των ίδιων 3μήνων του 2025. Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα έκτακτα κέρδη των συγκεκριμένων εταιρειών υπολογίζονται σε περίπου €17,9 δισ. για το ίδιο διάστημα.
Τι ζητούν οι έξι χώρες Η πρόταση θυμίζει την έκτακτη «εισφορά αλληλεγγύης» που είχε υιοθετήσει η ΕΕ μετά τη ρωσο-ουκρανικό πόλεμο το 2022. Αυτή τη φορά, όμως, οι έξι χώρες ζητούν ένα πιο εύστοχο πλαίσιο, το οποίο θα λάβει υπόψη τα προβλήματα και τα κενά της προηγούμενης εφαρμογής.
Ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα αφορά τα πολυεθνικά πετρελαϊκά σχήματα, τα οποία μπορούν να καταγράφουν τα κέρδη τους σε διαφορετικές χώρες από εκείνες όπου παράγεται ο αντίστοιχος τζίρος. Γι’ αυτό οι υπουργοί θέλουν να εξεταστεί με ποιον τρόπο μπορούν να συμπεριληφθούν και τα κέρδη που εμφανίζονται εκτός της ΕΕ, αλλά συνδέονται με δραστηριότητα και πωλήσεις στην ευρωπαϊκή αγορά.
Παράλληλα, ζητούν να δημοσιοποιηθούν το συντομότερο τα αποτελέσματα της ευρωπαϊκής έρευνας για το περιθώριο κέρδους των διυλιστηρίων, ώστε να διαπιστωθεί εάν ορισμένες επιχειρήσεις εκμεταλλεύονται τη συγκυρία για να αυξήσουν δυσανάλογα τις τιμές.
Και η Ελλάδα; Εδώ βρίσκεται το πολιτικά ενδιαφέρον μέρος της υπόθεσης. Η Ελλάδα είναι μια χώρα όπου η αύξηση των καυσίμων επιβαρύνει ιδιαίτερα τα νοικοκυριά. Η αγοραστική δύναμη παραμένει χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ η γεωγραφία της χώρας και οι περιορισμένες εναλλακτικές μετακίνησης καθιστούν το αυτοκίνητο απαραίτητο για μεγάλο μέρος του πληθυσμού.
Η ελληνική κυβέρνηση είχε συμφωνήσει με τα δύο μεγάλα εγχώρια διυλιστήρια προσωρινή μείωση κατά 10 λεπτά το λίτρο στη βενζίνη και πέντε λεπτά στο ντίζελ. Η συγκεκριμένη παρέμβαση, ωστόσο, έχει ισχύ μόνο μέχρι το τέλος Αυγούστου.
Κι όμως, η Ελλάδα δεν συνυπογράφει την επιστολή για την ευρωπαϊκή φορολόγηση των έκτακτων πετρελαϊκών κερδών. Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η κυβέρνηση είναι αντίθετη με την πρόταση. Η χώρα μας είναι μία από τις 21 που δεν συμμετείχαν στη συγκεκριμένη πρωτοβουλία και μέχρι στιγμής δεν έχει αποσαφηνιστεί εάν θα τη στηρίξει όταν φτάσει στο τραπέζι των Ευρωπαίων υπουργών.
Η απουσία της, όμως, εύλογα δημιουργεί ερωτήματα. Ειδικά όταν ζητείται από τους οδηγούς να απορροφούν διαρκώς τις αυξήσεις μιας αγοράς στην οποία οι ίδιοι δεν έχουν ούτε έλεγχο ούτε ουσιαστική δυνατότητα επιλογής.
Και υπάρχει ένας ακόμη λόγος που κάνει την ελληνική απουσία ιδιαίτερα αξιοσημείωτη: η φορολογία στην αντλία. Σύμφωνα με το Weekly Oil Bulletin της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι φόροι αντιστοιχούν σήμερα στο 55,1% της τελικής τιμής της βενζίνης στην Ελλάδα, έναντι 48,1% κατά μέσο όρο στην ΕΕ. Σε κάθε λίτρο που πωλείται περίπου προς €2,00, περισσότερα από €1,10 αντιστοιχούν σε Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης, λοιπές επιβαρύνσεις και ΦΠΑ.
Ποιος πληρώνει τελικά την κρίση; Η φορολόγηση των έκτακτων κερδών δεν αποτελεί από μόνη της μακροπρόθεσμη ενεργειακή πολιτική. Μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, αλλά δεν μειώνει την εξάρτηση της Ευρώπης από το πετρέλαιο ούτε την έκθεσή της στην επόμενη γεωπολιτική κρίση.
Τα έσοδα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για εύστοχη στήριξη των οδηγών, ανάπτυξη των δημόσιων μεταφορών, υποδομές φόρτισης ή ουσιαστικά κίνητρα για πιο αποδοτικά και οικονομικά προσιτά αυτοκίνητα.
Υπάρχει όμως ένα ερώτημα που προηγείται όλων αυτών: Όταν μια διεθνής κρίση αυξάνει ταυτόχρονα το κόστος για τον καταναλωτή και τα κέρδη για τις πετρελαϊκές, ποιος πρέπει να επωμιστεί το μεγαλύτερο βάρος;
Έξι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν ήδη δώσει τη δική τους απάντηση. Η Ελλάδα όχι ακόμη!
Πηγή: www.drive.gr
