Δύο γυναίκες μόνες, ένα ανοιχτό Ford και ένας δρόμος που στην πραγματικότητα δεν υπήρχε πάντα.
Το καλοκαίρι του 1939, καθώς η Ευρώπη πλησίαζε με ταχύτητα προς τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ella Maillart και η Annemarie Schwarzenbach ξεκίνησαν από τη Γενεύη με προορισμό την Καμπούλ.
Η αυτοκίνηση κάποτε δεν ήταν απλώς τρόπος μεταφοράς. Μπορούσε να γίνει διαφυγή, εξερεύνηση και -έστω για λίγο- απόπειρα σωτηρίας
Το ταξίδι τους θα ξεπερνούσε τα 10.000 km, διασχίζοντας τα Βαλκάνια, την Τουρκία, το Ιράν και το Αφγανιστάν. Χωρίς ομάδα υποστήριξης, δορυφορική πλοήγηση ή οργανωμένο δίκτυο συνεργείων. Μόνο με λίγα ανταλλακτικά, εφεδρικά ελαστικά, μια γραφομηχανή και πέντε φωτογραφικές μηχανές.
Δεν επρόκειτο όμως απλώς για μία ακόμη μεγάλη αυτοκινητική περιπέτεια. Για τη Maillart, το ταξίδι ήταν και μια απεγνωσμένη προσπάθεια να απομακρύνει τη φίλη της από την εξάρτηση που την κατέστρεφε.
Δύο πρωτοπόρες σε έναν κόσμο ανδρών Η Ella Maillart δεν ήταν πρωτάρα στα μεγάλα ταξίδια. Η Ελβετίδα συγγραφέας, φωτογράφος και αθλήτρια είχε ήδη διασχίσει περιοχές της Σοβιετικής Ένωσης και της Κεντρικής Ασίας, συχνά με ελάχιστα μέσα και σε μια εποχή κατά την οποία μια γυναίκα που ταξίδευε μόνη αποτελούσε εξαίρεση.
Η Annemarie Schwarzenbach ήταν επίσης συγγραφέας, δημοσιογράφος και φωτογράφος, με έντονη αντιφασιστική δράση και στενές σχέσεις με τον κύκλο της οικογένειας Mann. Πίσω από τη χαρισματική και αντισυμβατική προσωπικότητά της, όμως, κρυβόταν μια χρόνια εξάρτηση από τη μορφίνη, την οποία αλλεπάλληλες θεραπείες δεν είχαν καταφέρει να νικήσουν.
ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ DRIVE Legend: Alice Huyler Ramsey 1886-1983, Woman Motorist of the Century
Το Ford ανήκε στη Schwarzenbach και φέρεται να ήταν δώρο του πατέρα της. Η Maillart ήξερε αμέσως τι μπορούσαν να κάνουν με αυτό: να φύγουν όσο το δυνατόν πιο μακριά από την Ευρώπη που βυθιζόταν στο σκοτάδι -και, αν ήταν δυνατόν, από τους προσωπικούς δαίμονες της Annemarie.
Ένα Ford V8 στον δρόμο προς το Αφγανιστάν Το αυτοκίνητο ήταν ένα ασημί Ford Deluxe Roadster, εξοπλισμένο με κινητήρα V8 με 85 άλογα. Η ισχύς ακούγεται μικρή με τα σημερινά δεδομένα, όμως το πραγματικό στοίχημα δεν ήταν η ταχύτητα. Ήταν η αντοχή.
Οι δύο γυναίκες ξεκίνησαν από τη Γενεύη τον Ιούνιο του 1939 και κινήθηκαν μέσω Βαλκανίων προς την Κωνσταντινούπολη. Από εκεί συνέχισαν προς την Τραπεζούντα, την Τεχεράνη και τη Herat, πριν εισέλθουν βαθύτερα στο Αφγανιστάν.
Στο αυτοκίνητο είχαν φορτώσει ό,τι θεωρούσαν απολύτως απαραίτητο: εργαλεία, ανταλλακτικά, λάστιχα, αποσκευές, τη φορητή γραφομηχανή τους και πέντε φωτογραφικές μηχανές. Σκόπευαν να καταγράψουν το ταξίδι και να διαθέσουν τις ανταποκρίσεις και τις φωτογραφίες τους σε εφημερίδες και περιοδικά.
ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ DRIVE Legend: Elisabeth Junek 1900-1994, βασίλισσα του βολάν
Δεν υπήρχε συνοδευτικό όχημα ούτε προκαθορισμένη τεχνική υποστήριξη. Σε περίπτωση βλάβης, θα έπρεπε να επισκευάσουν το Ford μόνες τους ή να αναζητήσουν βοήθεια σε περιοχές όπου ακόμη και η στοιχειώδης μηχανολογική υποδομή ήταν σπάνια.
Εκεί όπου ο δρόμος τελείωνε Η διαδρομή γινόταν ολοένα δυσκολότερη όσο απομακρύνονταν από την Ευρώπη. Στο Αφγανιστάν, οι ασφαλτοστρωμένοι δρόμοι παραχώρησαν τη θέση τους σε κακοτράχαλες διαδρομές, περάσματα ανάμεσα σε βουνά και ίχνη που είχαν μόλις αρχίσει να χρησιμοποιούνται από φορτηγά.
Τα σκασμένα ελαστικά και τα μηχανικά προβλήματα έγιναν μέρος της καθημερινότητας. Το Ford έπρεπε να περάσει από σκόνη, πέτρες, λάσπη και υδάτινα περάσματα, σε μια χώρα που ελάχιστοι Ευρωπαίοι είχαν τότε την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά.
Στον δρόμο τους αντίκρισαν και τους γιγάντιους Βούδες της Bamiyan, τα αγάλματα που είχαν λαξευτεί στους βράχους της κοιλάδας και παρέμεναν όρθια επί περίπου 1.500 χρόνια. Το 2001, οι Ταλιμπάν θα τα κατέστρεφαν με εκρηκτικά, μετατρέποντας τις φωτογραφικές καταγραφές προηγούμενων δεκαετιών σε ανεκτίμητες μαρτυρίες ενός μνημείου που δεν υπάρχει πια.
Ύστερα από περίπου τρεις μήνες στον δρόμο, οι δύο ταξιδιώτισσες έφτασαν στην Καμπούλ. Η άφιξη, όμως, δεν έφερε το τέλος που ήλπιζε η Maillart.
Η ρήξη στην Καμπούλ Η σχέση ανάμεσα στις δύο γυναίκες είχε ήδη αρχίσει να επιδεινώνεται. Η Maillart είχε πιστέψει ότι η απόσταση και η περιπέτεια θα βοηθούσαν τη Schwarzenbach να απεξαρτηθεί. Εκείνη όμως υποτροπίασε.
Την ίδια ώρα, στην Ευρώπη η Γερμανία εισέβαλε στην Πολωνία και ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος άρχιζε. Το ταξίδι που είχε ξεκινήσει ως απόδραση από μια ήπειρο στα πρόθυρα της καταστροφής είχε πλέον αποκτήσει εντελώς διαφορετική σημασία.
Οι δύο γυναίκες χώρισαν τους δρόμους τους στην Καμπούλ το φθινόπωρο του 1939. Η Maillart συνέχισε προς την Ινδία, ενώ η Schwarzenbach παρέμεινε για ένα διάστημα στο Αφγανιστάν και αργότερα πέρασε μόνη με το Ford το Khyber Pass, με κατεύθυνση το Peshawar και τη βρετανική Ινδία. Οι δύο γυναίκες θα συναντιούνταν για τελευταία φορά στο Mandu, στις αρχές του 1940. Μετά το Mandu, οι δύο γυναίκες δεν συναντήθηκαν ξανά.
Η Maillart έμεινε στην Ινδία κατά τη διάρκεια του πολέμου, περνώντας μεγάλο διάστημα κοντά στον πνευματικό δάσκαλο Ramana Maharshi. Επέστρεψε στην Ελβετία το 1945 και δύο χρόνια αργότερα εξέδωσε το βιβλίο «La Voie cruelle», στο οποίο αφηγήθηκε όχι μόνο τη διαδρομή προς το Αφγανιστάν αλλά και τη δύσκολη σχέση της με τη Schwarzenbach, την οποία αποκαλεί «Christina».
Η Schwarzenbach κατέγραψε το ίδιο ταξίδι από τη δική της πλευρά μέσα από κείμενα και φωτογραφίες που εκδόθηκαν αργότερα με τον τίτλο «All the Roads Are Open».
Ένα τελευταίο, τραγικό ταξίδι Οι δύο γυναίκες δεν συναντήθηκαν ξανά. Τον Σεπτέμβριο του 1942, η Annemarie Schwarzenbach έπεσε από το ποδήλατό της στο Sils της Ελβετίας και τραυματίστηκε σοβαρά στο κεφάλι. Πέθανε στις 15 Νοεμβρίου, σε ηλικία μόλις 34 ετών.
Η Ella Maillart συνέχισε να ταξιδεύει, να φωτογραφίζει και να γράφει. Πέθανε το 1997, σε ηλικία 94 ετών, έχοντας αφήσει πίσω της ένα έργο που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της ταξιδιωτικής λογοτεχνίας.
Για δεκαετίες, η διαδρομή των δύο γυναικών παρέμεινε λιγότερο γνωστή από τις μεγάλες, εργοστασιακά οργανωμένες αποστολές της αυτοκινητικής ιστορίας. Κι όμως, το επίτευγμά τους υπήρξε εξίσου εντυπωσιακό: δύο ταξιδιώτισσες, ένα Ford V8 και περισσότερα από 10.000 km, ενώ ο κόσμος απείχε μόλις λίγες εβδομάδες από το να αλλάξει για πάντα.
Το 2025, τα αρχεία της Ella Maillart και της Annemarie Schwarzenbach εντάχθηκαν στο ελβετικό τμήμα του προγράμματος «Μνήμη του Κόσμου» της UNESCO. Ανάμεσα στα τεκμήρια που διασώζονται βρίσκονται οι επιστολές, οι σημειώσεις και οι φωτογραφίες από εκείνο το ταξίδι.
Μαρτυρίες μιας εποχής κατά την οποία η αυτοκίνηση δεν ήταν απλώς τρόπος μεταφοράς. Μπορούσε να γίνει διαφυγή, εξερεύνηση και -έστω για λίγο- απόπειρα σωτηρίας.
Πηγή: www.drive.gr
